Slotbijeenkomst 10 jaar Coalitie Erbij: ‘Coalitie is een dijk van een woord’

Met een feestelijke slotbijeenkomst werd donderdag 13 december in Utrecht afscheid genomen van Coalitie Erbij. Er werd teruggeblikt op 10 jaar bijzondere maatschappelijke samenwerking, én vooruitgekeken.

De grootste prestatie van Coalitie Erbij? ‘Dat er over eenzaamheid gesproken wordt’, zegt voorzitter Leo Wijnbelt. ‘Slot’ klinkt heel triest, vervolgt hij, en dat zou het zijn als het stokje niet werd overgedragen. Maar dat is wel zo met het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid van het ministerie van VWS. Kennis, producten en netwerk worden er geborgd. (Lees meer over de beëindiging)

Hij bedankt hartelijk de organisaties die als kernlid en lid Coalitie Erbij hebben gevormd. Aan het eind van de bijeenkomst zal ook programmamanager Wimke Schuurmans de coalitie nog eens bedankt, nadat eerder minister Hugo de Jonge dit in een brief zelf had gedaan. Uit de brief:

“Ik ben Coalitie Erbij voor wat u de afgelopen jaren gedaan heeft. U heeft eraan bijgedragen dat eenzaamheid op de kaart staat, de Week tegen Eenzaamheid een algemeen bekend begrip is, een nationale coalitie is gevormd en vele lokale coalities zijn ontstaan.”

Eigenlijk

Een van die organisaties is de Zonnebloem, waar Marijke van Eck in 2006 directeur van was. ‘Het gaat eigenlijk om de eenzaamheid’, hoorde ze telkens van de vrijwilligers. Prof. Jenny Gierveld vertelde haar over de complexiteit van het onderwerp en hoeveel mensen het wel niet aangaat. Van Eck dacht: het moet breder.

Tegelijk wilde Jan van den Herik, MVO-directeur bij KPMG, een groot onderwerp oppakken. Iets relevanters doen dan een keer een dagje uit. Van Eck trof Van den Herik. Humanitas sloot aan. Samen brachten ze dertien organisaties bij elkaar die met het taboethema van doen hebben. Een samenwerking was nog lang niet geboren.

Anderhalf jaar praten ging eroverheen tot er overeenstemming was en Coalitie Erbij werd opgericht. Met steun van het ministerie van VWS kon de brede maatschappelijke beweging aan de slag.

‘Is Van Eck trots?’, vraagt dagvoorzitter Jos Boermans – die jarenlang als vrijwilliger voor Coalitie Erbij op pad was om vrijwilligersworkshops en conferenties te begeleiden. Ontzettend trots, zegt Van Eck, want eenzaamheid staat op de kaart, maatschappelijk en politiek. Er is veel onderzoek gedaan, waardoor er nu meer inzicht is in welke methode echt helpt. De Week tegen Eenzaamheid is uitgegroeid tot een bekende campagne.

Mooie woorden

Professor Theo van Tilburg is blij dat Coalitie Erbij vragen aan de wetenschap is gaan stellen. Handelingsperspectief is belangrijk, zegt Van Tilburg, we weten steeds meer maar oplossingen zijn misschien wel het moeilijkst te genereren. ‘Daar is veel kennis en praktijkervaring voor nodig.’ Hij ziet het onderwerp eenzaamheid op plekken in de wetenschap aan de orde komen waar dat zeg vijf jaar geleden nog niet zo was.

Van Tilburg was tien jaar lang wetenschappelijk adviseur voor Coalitie Erbij. Hij is nu lid van de Wetenschappelijke Adviescommissie van Eén tegen eenzaamheid – net als prof. Jenny Gierveld en prof. Anja Machielse, die de afgelopen jaren ook wetenschappelijk adviseur voor Coalitie Erbij was en dit jaar de Nationale Eenzaamheid Lezing gaf. (link)

Mooie woorden zijn er ook van Marianne van den Anker, ambassadeur van Eén tegen eenzaamheid. ‘Coalitie’ vindt ze ‘een dijk van een woord’, omdat het zo goed aangeeft dat je aan eenzaamheid belangen overstijgend moet werken. Eén tegen eenzaamheid bouwt ook aan coalities, zowel landelijk als lokaal.

Effectiviteit

Scheidend directeur Arie Ouwerkerk hoeft aan het eind van de bijeenkomst niet meer te memoreren welke successen bereikt zijn – dat is door anderen ruimschoots gedaan. We zien heel veel initiatieven om mensen op allerlei manieren met elkaar in verbinding te brengen, zegt hij. Dat is positief.

Maar hij heeft ook kritische noten. Wat Ouwerkerk belangrijk vindt, is dat de effectiviteit van activiteiten omhoog gaat. ‘We moeten beter weten wat wel en niet werkt, én daarnaar handelen.’ Daarnaast moet het taboe en de schaamte over eenzaamheid verder verminderd worden. ‘Anders zullen we grote delen van de doelgroep niet bereiken.’

Ook ziet Ouwerkerk dat de versnippering in het activiteiten- en interventieaanbod goede initiatieven in de weg staat om op te schalen. Om dat te bereiken moet de samenwerking tussen organisaties, tussen sectoren en financiers nog veel beter worden, aldus Ouwerkerk

Liebesleid

Na een afscheidsgedicht ‘Hoor je de stilte niet’ van Els van Stalborch, Utrechts stadsdichtersgilde, mocht de zaal gezamenlijk de bijeenkomst afsluiten met het speciaal voor vandaag gemaakte lied ‘Jij hoort erbij’ – onder begeleiding van Stichting Appeltaarten-pianiste Ineke Geleijns. Zij had al eerder met Michiel Holtrop twee muzikale intermezzo’s verzorgd.

“T’is nu tien jaren terug
En we bouwden brug na brug
Coalitie
Erbij is niet meer

Nederland werd geïnformeerd
Strijdend hebben wij veel geleerd
En we zagen om naar elkaar
jij hoort erbij”

Boermans: ‘Tot ziens en succes aan alle strijders tegen eenzaamheid!’

Lokale coalities

Voorafgaand aan de slotbijeenkomst van Coalitie Erbij kwamen vertegenwoordigers van lokale coalities bij elkaar om ervaringen uit te wisselen. Presentaties waren er door Jeroen Pijnenburg van Eindhoven in Contact en Daphne van Rhee van de gemeente Utrecht over hun aanpak van eenzaamheid. Wimke Schuurmans, programmamanager eenzaamheid van het ministerie van VWS, lichtte het programma Eén tegen eenzaamheid toe en wat het programma voor lokale coalities en gemeenten in de aanbieding heeft. Ingrid Docter en Finn Minke van LKCA toonden de resultaten van de tien Kunst & Cultuur Kom erbij Festivals die in de Week tegen Eenzaamheid plaatsvonden.