"Eenzaamheid vraagt om bezinning en maatwerk"

Eenzaamheid vraagt om oplossingen op maat en een effectieve aanpak voor volwassenen vraagt heel wat anders dan voor jongeren. Dat en meer werd besproken door 130 deelnemers aan de conferentie Noord-Holland noord tegen eenzaamheid. Wat is eenzaamheid precies? Hoe signaleren we eenzaamheid?

Bron: Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland

Eenzaamheid is van alle leeftijden en komt in alle lagen van de samenleving voor. Bijna Iedereen kent het gevoel en is - een bepaalde periode van zijn of haar leven - wel eens eenzaam. Gevoelens van eenzaamheid horen dan ook bij het leven. Minder bekend is dat eenzaamheid ook voorkomt onder jongeren. 

Jongeren en eenzaamheid

Gerine Lodder, postdoctorale onderzoeker Universiteit Groningen, was een van de gastsprekers en heeft onderzoek gedaan naar eenzaamheid bij jongeren. Eenzaamheid bij jongeren vraagt om een andere kijk op het begrip eenzaamheid, stelt ze. Zo is het bij jongeren meer een subjectief probleem en hoort het er op die leeftijd een beetje bij. In de pubertijd verschuift de aandacht van ouders naar vrienden en als dat niet vanzelf gaat dan kan er een gevoel van eenzaamheid ontstaan dat een sterk gevoel van gemis geeft.

Social media

Lodder legt in haar onderzoek een duidelijk verband tussen mentale en fysieke gezondheid. Eenzaamheid heeft op de lange termijn slechte invloed op slapen en resultaten op school, werkt misbruik van stimulerende middelen in de hand, en op de lange termijn geeft het een groot risico op obesitas.

Lodder: “Opmerkelijk is dat onderzoek aantoont dat sociale media niet zo gevaarlijk is als vaak wordt gedacht. Eenzaamheid onder jongeren zou dan moeten toenemen en dat zien wij niet. Wel is uit onderzoek naar voren gekomen dat bij de groep jongeren die een sterk gevoel van eenzaamheid heeft ervaren er een verhoogd risico is dat eenzaamheid bij diezelfde mensen op andere - kritieke - momenten in hun leven weer de kop op steekt."

Bezinning en maatwerk

Uit de vele presentaties op deze dag werd onder andere duidelijk dat eenzaamheid een complex probleem is dat in verschillende gedaanten en maten voorkomt. Het probleem eenzaamheid aanpakken is niet eenvoudig en niet in alle gevallen mogelijk. Het vraagt om bezinning en om maatwerk, maar ook om intensieve samenwerking en echte betrokkenheid van partijen uit het veld.

Agendering bij gemeenten en wijkgerichte integrale samenwerking tussen formele en informele partijen welzijn en zorg is wenselijk om vooral ernstige vormen van eenzaamheid onder jongeren tijdig te signaleren en aan te pakken.

Werkzame elementen

Andere spreker was Rick Kwekkeboom. Zij werkt voor het lectoraat Community Care aan de Hogeschool van Amsterdam. Als onderzoeker richt zij zich onder andere op grootstedelijke (gezondheid)zorg vraagstukken en informele zorg.

Kwekkeboom benadrukt in haar presentatie dat nog meer onderzoek naar eenzaamheid belangrijk is en roept professionals op om op zoek te gaan naar interventies die passen en vooral niet bang te zijn voor ‘evidence based’ werken en onderzoekers te helpen met het vaststellen van ‘werkzame elementen’.

Het probleem begrijpen

De definitie van eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties. Eenzaamheid wordt onderverdeeld in emotionele en sociale eenzaamheid.

Kwekkeboom: “De definitie is het begin van het daadwerkelijk begrijpen van het probleem. Het biedt een handvat om eenzaamheid te herkennen en om daarna verder te kijken of er sprake is van een tijdelijk of een - bijna - structurele situatie. Pas dan kun je op zoek naar een interventie die past en op maat is. Los daarvan gaat het ook om het hebben van een goede relatie met de persoon en of iemand je genoeg vertrouwt om zich kwetsbaar op te stellen”.

Grote betrokkenheid

Tijdens de deelsessies bleek grote betrokkenheid bij de deelnemers, die zich in tal van deelsessies verdiepten in mogelijke aanpakken en met elkaar in dialoog gingen. De laatste cijfers over eenzaamheid, trends en praktijkvoorbeelden werden volop uitgewisseld.

Arie Ouwerkerk, directeur van Coalitie Erbij, juichte het toe dat er op een conferentie als deze lokale partijen de urgentie van eenzaamheid zien en willen samenwerken. In het kader van het project ‘Versterking lokale aanpak van eenzaamheid’ heeft Coalitie Erbij de handreiking Lokale aanpak van eenzaamheid gemaakt die inzichten deelt die de afgelopen jaren zijn opgedaan in meer dan twintig gemeenten in Nederland bij de aanpak van eenzaamheid.

De bijeenkomst werd op 16 oktober jl. georganiseerd door GGD Hollands Noorden en Voor Mekaar-Oudorp in samenwerking met Coalitie Erbij en het Kennisplatform Sociaal Domein Noord-Holland.

Lees ook