Een bundeling van krachten

Coalitie Erbij Ledenbijeenkomst 2018

Naarstig werden stoelen uit de omliggende zaaltjes gehaald zodat alle deelnemers een zitplaats hadden bij aanvang van de Coalitie Erbij Ledenbijeenkomst van dinsdag 27 maart jl. voor aangesloten organisaties en vertegenwoordigers van lokale coalities tegen eenzaamheid.

Op de agenda:

  • Wimke Schuurmans, programmaleider ministerie van VWS, geeft een toelichting op het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid;
  • Een reactie op het programma door hoogleraren Theo van Tilburg en Anja Machielse;
  • Overleg kernleden en leden over ontwikkeling Coalitie Erbij;
  • Presentatie nieuwe leden;
  • Bijeenkomst lokale coalities voor uitwisseling ervaringen en best practices;
  • Workshops van initiatieven tegen eenzaamheid met verschillende invalshoeken: natuur, wonen, jongeren, kunst en cultuur, levensverhalen en stadsdorpen.

Na een introductie door Leo Wijnbelt (voorzitter van Coalitie Erbij) kreeg Wimke Schuurmans het woord voor de ruim honderd deelnemers.

Eén tegen eenzaamheid

Precies een week geleden werd het actieprogramma Eén tegen eenzaamheid gelanceerd, onderdeel van het Pact voor de Ouderenzorg. Schuurmans licht de inhoud van het programma toe (Download hier het programma of lees hier ons nieuwsbericht erover). Het programma loopt langs twee actielijnen: 1. signaleren en bespreekbaar maken; 2. aanpakken en doorbreken. Daarnaast is er een pijler ‘randvoorwaardelijk’, waarin bijvoorbeeld vrijwilligerswerk gestimuleerd wordt.

Waardig ouder worden

Ten grondslag aan het programma van VWS ligt het manifest ‘Waardig ouder worden’, waar onder meer KBO-PCOB initiatiefnemer van was (Lees KBO-PCOB’s reactie op het actieprogramma). Het ministerie pakte de oproep op om alles op alles te zetten om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen.

Organisatorisch

Organisatorisch voorziet het programma in een structuur met een landelijke coalitie, breder dan de huidige Coalitie Erbij met vooral meer bedrijven, gemeenten en het ministerie zelf; een wetenschappelijke adviescommissie en ‘380 lokale coalities’. Een duidelijke ambitie. Maar Schuurmans zegt ook, voor 380 lokale coalities tegen eenzaamheid is ze afhankelijk van de inzet van gemeenten en lokale organisaties. Met gemeenten zijn in het interbestuurlijk programma in februari afspraken gemaakt over inzet op eenzaamheid.

Bundeling van krachten

De structuur en veel van de punten in het programma moeten de aanwezigen bekend in de oren klinken, zegt ze. “Het is al wat zo een beetje gebeurt. (…) Wij doen mee met wat jullie doen, we willen een bundeling van krachten.” Aansluiten bij wat al bestaat. Vanaf de lancering is de publiekscampagne van start en wordt gebouwd aan structuur en organisatie. Die moeten in september, bij de Week tegen Eenzaamheid, staan. Jaarlijks (vanaf 2018) is 8 miljoen euro beschikbaar; vanaf 2021 5 miljoen euro structureel.

Vragen uit de zaal

Aansluitend kreeg Schuurmans meerdere vragen uit de zaal. Vragenstellers waren blij met het plan, maar hadden ook kanttekeningen. Er werd gewezen op eenzaamheid onder andere groepen zoals jongeren. Er was een oproep niet te vergeten de aanpak van eenzaamheid in kleine gemeenten te borgen – “Grote gemeenten als Rotterdam en Amsterdam redden zich wel.” En waar zit Coalitie Erbij in dit plaatje, werd gevraagd. “Over de rol van Coalitie Erbij zijn we in gesprek”, aldus Schuurmans.

Soap

Op de valreep kreeg Schuurmans de tip mee voor bewustwording een soap over eenzaamheid op tv te initiëren.

Wetenschap

Aan de hand van vier vragen reflecteerden hoogleraren Theo van Tilburg (VU) en Anja Machielse (Universiteit voor Humanistiek) op het actieprogramma.

  • Is het wel verstandig om het programma volledig te concentreren op ouderen?
  • Het programma maakt geen onderscheid tussen matig en sterk eenzamen; zou dat wel moeten?
  • Is het wel mogelijk om eenzaamheid uit de taboesfeer te halen?
  • Er komt een kennisprogramma. Vraag: welke kennisvragen zijn urgent en belangrijk?

Zij benadrukten in hun verhaal dat er nog veel niet bekend is. Van Tilburg: “We schieten vaak in de actiestand, maar het helpt als je weet wat je waar moet doen en waarom.”

Lees hun reacties terug in de presentaties:

Hot item: alleen ouderen?

Dat is niet zo vreemd, zei Van Tilburg. Uit de cijfers is er geen reden om je alleen op 75plussers te richten, maar bij de alleroudsten komt eenzaamheid toch wel drie keer zo vaak voor dan onder adolescenten, jong-volwassenen, middelbaar volwassenen en jonge ouderen. En het is specifieke problematiek. De eenzaamheid wordt vaak beleefd als uitzichtloos. Waar jongeren vooral actieve coping hanteren, is bij ouderen vaker sprake van passieve coping. Er is een relatie met allerlei vormen van verlies: sociaal, gezondheid, cognitief, sensorisch. Met een uitstralingseffect naar andere problematiek en de zorg. “Dit is geen pleidooi om niks voor andere groepen te doen”, zei Van Tilburg, maar hij geeft wel aan: “dit is specifieke problematiek”.

Overleg kernleden en leden

Verslag van het interne overleg over de ontwikkeling van Coalitie Erbij wordt onder de kernleden en leden verspreid.

Presentatie nieuwe leden Coalitie Erbij

Arie Ouwerkerk (directeur Coalitie Erbij) stelt de nieuwe leden van de coalitie voor. Sinds de vorige ledenbijeenkomst hebben zich acht nieuwe leden aangesloten, daarnaast presenteert Gouden Dagen zich vandaag, omdat zij er vorig jaar niet bij konden zijn. Alle leden lichten kort toe wat hun organisatie doet, met wie ze samenwerken en wat ze specifiek tegen eenzaamheid doen. Patiëntenfederatie Nederland en CNV Connectief konden vandaag helaas niet aanwezig zijn. Ouwerkerk vertelt wat deze organisaties doen en hoe zich dat verhoudt tot de missie van Coalitie Erbij en het voorkomen en verminderen van eenzaamheid.

Voor meer informatie:

Lokale coalities

Onder begeleiding van Tineke Koopman (Projectleider lokaal Coalitie Erbij) vond er door vertegenwoordigers van lokale coalities een uitwisseling plaats van ervaringen en best practices. Er zijn in het land ongeveer dertig lokale samenwerkingsverbanden actief; een groot deel is aanwezig vandaag.

Afgetrapt werd met twee presentaties:

In aanvulling hierop werd in de zaal gewezen op een nieuwe gratis online cursus van de Leyden Academy: Gezond ouder worden in zes stappen.

Activiteiten lokale coalities

Een aantal thema’s werden besproken die actueel zijn voor lokale coalities. Opgemerkt werd dat het ook goed zou zijn eens met lokale coalities samen te zitten die in dezelfde fase zijn. Ook moet gekeken worden hoe bestaande kennis van samenwerkingsverbanden die langer aan de gang zijn toegankelijk kan worden gemaakt voor nieuwe coalities.

De besproken thema’s waren:

  • ‘Buurten’: Groningen in Amsterdam en Haarlem in Den Haag. Een aantal coalities hebben een kijkje genomen bij een andere coalitie. Dat bevalt en is aan te raden!
  • Centraal meldpunt: Verschillende gemeenten doen er ervaring mee op.
  • Samenwerking drie coalities: Den Bosch, Sint-Michielsgestel en Boxtel organiseerden 19 maart i.s.m. een mbo-opleiding en theater ‘Happy Monday’ voor 150 ouderen uit de regio.
  • Kom erbij met Kunst en Cultuur: i.s.m. LKCA zet Coalitie Erbij in op Kunst-en-cultuur-festivals met Huizen voor de Kunsten in tien gemeenten en Cultuurconnectie. Een subsidieaanvraag is gedaan.

Ondersteuning Week tegen Eenzaamheid 2018

Ook in 2018 zeggen we tijdens de Week tegen Eenzaamheid weer ‘Kom erbij!’. Afgelopen jaar hield Coalitie Erbij een enquête onder organisatoren van activiteiten en Marc van Dijck (communicatie Coalitie Erbij) ging kort in op de uitkomsten. Ook lichtte hij de te verwachten ondersteuning vanuit het bureau van Coalitie Erbij voor de komende Week tegen Eenzaamheid toe:

  • Kom erbij pakket (per middel bestelbaar)
  • Communicatie-toolkit (met voorbeeld concepten in presentatie)
  • Beeldmateriaal (nieuwe foto’s)
  • Landelijke PR WtE (voorstel link landelijk-lokaal in ervaringsverhalen)

Van Dijck nodigde aanwezigen uit per mail te reageren met ideeën voor het Kom erbij Pakket of mening over de concept posters.

Nationaal Eenzaamheid Congres 2018

Genoemd werd nog dat het Nationaal Eenzaamheid Congres dit jaar op 27 september gehouden wordt in Enschede, in samenwerking met Humanitas en het Oranje Fonds. De nadruk zal liggen op het belang van vrijwilligerswerk in relatie tot eenzaamheid.

Workshops

Na de lunch waren er twee ronden met zes workshops. Bekijk de presentaties terug (pdf's).

Hartelijk dank aan iedereen die aanwezig was!

Op- of aanmerkingen op het verslag? Stuur even een mailtje