Wat is eenzaamheid?

Eenzaamheid is het niet verbonden voelen. Mensen die last hebben van eenzaamheid ervaren een gemis aan een hechte, emotionele band met anderen. Of hebben minder sociale relaties dan ze wensen.

Dat kan gepaard gaan met gevoelens van leegte, verdriet, angst en zinloosheid en met lichamelijke of psychische klachten. Iedereen voelt zich weleens eenzaam. 

Eenzaamheid is een persoonlijke ervaring

Eenzaamheid is een persoonlijke ervaring. De een heeft meer betekenisvolle relaties of een groter sociaal netwerk nodig dan de ander. Eenzaamheid is veelal een verborgen probleem: het is niet aan mensen te zien of zij zich eenzaam voelen en er wordt weinig over gepraat. Eenzaamheid is niet hetzelfde als alleen zijn, het valt wel regelmatig samen.

Definitie van eenzaamheid

De gangbare definitie van eenzaamheid is geformuleerd door prof. De Jong Gierveld en luidt: "Eenzaamheid is het subjectief ervaren van een onplezierig of ontoelaatbaar gemis aan (kwaliteit van) bepaalde sociale relaties."

Eenzaam en alleen zijn

Uit de definitie van eenzaamheid volgt dat iemand met weinig contacten niet per se eenzaam hoeft te zijn. Terwijl iemand die veel mensen om zich heen heeft, zich toch eenzaam kan voelen. Iemand is pas eenzaam als hij het gemis aan relaties of contacten als negatief ervaart. Het is iets wat diegene alleen zelf kan voelen.

Het gaat om hoe iemand het ervaart

Met 'subjectief' wordt bedoeld dat het gaat om hoe iemand zelf de situatie ervaart. Je kunt moeilijk van buitenaf zien of iemand zich eenzaam voelt. Je ziet niet hoe graag iemand betekenisvolle relaties met een partner, familie of vrienden wenst. En als hij bijvoorbeeld een relatie heeft, zie je niet dat hij zich in die relatie - of ondanks die relatie - ook eenzaam kan voelen. Dit maakt eenzaamheid zo moeilijk in te schatten. Lees ook: wanneer is eenzaamheid een probleem?

Soorten eenzaamheid

Er bestaan verschillende soorten eenzaamheid. Het kan bij eenzaamheid gaan om het aantal contacten en/of de kwaliteit van de contacten. Afhankelijk daarvan wordt gesproken over sociale eenzaamheid of emotionele eenzaamheid. Soms voelt iemand beide, dan wordt ook wel gesproken over gecombineerde eenzaamheid.

Oorzaken en gevolgen

Er zijn uiteenlopende oorzaken en gevolgen van eenzaamheid. Eenzaamheid kan ontstaan als door een persoonlijke of externe omstandigheid het sociaal netwerk verandert of een naaste gemist wordt. De gevolgen van eenzaamheid zijn groot. Zeker als het langdurig aanhoudt, leidt eenzaamheid tot gezondheidsrisico’s, minder meedoen in de samenleving en een gevoel dat welzijn of geluk tekortschiet. Eenzaamheid verhoogt zelfs de kans op voortijdig overlijden. Er kan een vicieuze cirkel ontstaan waarbij gevolgen de eenzaamheid versterken.

Praktisch: factsheet eenzaamheid

In een factsheet hebben we de belangrijkste feiten over eenzaamheid en sociaal isolement kort en bondig omschreven. Je kunt de factsheet  'Eenzaamheid in acht' hier downloaden