Zelf actie ondernemen tegen eenzaamheid werkt het best

Raar, vond Gerben te Hennepe dat: voor veel groepen kwetsbare burgers waren er projecten, maar voor gezonde jonge mensen die door omstandigheden eenzaam zijn, was er niks. Hij besloot zelf mensen met elkaar in contact te brengen.

Gerben te Hennepe uit het Gelderse Lochem had het geluk dat toen hij een periode ernstig eenzaam was een stel oude vrienden hem weer uit de put trok. Nu helpt hij met zijn initiatief Lonely Lochem zelf eenzame Lochemmers die het geluk van zo’n vriendenkring niet hebben, aan nieuwe contacten. Zelf actie ondernemen tegen eenzaamheid in je directe omgeving, is volgens hem ook de beste remedie er tegen: “Als we met z’n allen wat meer tijd voor elkaar zouden nemen, zouden veel minder mensen eenzaam zijn.”

Prakkie

Gerben te Hennepe (28) was zelf erg eenzaam toen hij na een verscheurde jeugd en vijf jaar in een pleeggezin en jeugdtehuis buiten Lochem op zijn achttiende terugkeerde in zijn geboorteplaats. “Ik deed eigenlijk niets anders dan weer naar school en werk gaan en thuis m’n prakkie koken en tv kijken. Uitgaan deed ik niet, dus bekenden van vroeger kwam ik niet tegen. Eigenlijk was ik in mijn hoofd totaal geblokkeerd.” Uiteindelijk belandde hij voor een halfjaar in een psychiatrische kliniek. “Daar leerde ik pas verwerken wat ik had meegemaakt.”

Drank

Weer thuis en met ambulante hulp krijgt Te Hennepe zijn leven weer op de rails. Zijn verleden zit hem niet meer in de weg. Dat wil zeggen de herinnering aan dat zijn moeder destijds aan de drank was en jong stierf, zonder zelfs op haar sterfbed toe te geven dat zij zijn vader ten onrechte had beschuldigd van incest. “Ik weet ook nog hoe ik als jongetje van vijf door de recherche erover werd ondervraagd in een kamertje met allemaal camera’s. Dat heeft een enorme indruk op me gemaakt. Maar ik heb het uiteindelijk allemaal een plek kunnen geven.”

Geluk

In Lochem brengt een jeugdleidster uit zijn kindertijd, die hij per toeval op straat ontmoet, hem dan in contact met een jongerensoos. Daar ontmoet hij weer zijn vrienden van weleer: “Ik had gelijk weer aanspraak met ze, hoorde er meteen weer helemaal bij. Dat is mijn geluk geweest. Toen kreeg ik weer zin in het leven”, merkt hij nog altijd voldaan op, nu bijna tien jaar later en behalve met Lonely Lochem ook bezig aan een opleiding maatschappelijke hulpverlening.

Raar

Het warme-bad-gevoel bij zijn vrienden, maar met op hetzelfde moment ook een bekende die een eenzaam bestaan leidt sinds zijn vrouw zelfmoord pleegde, brengt Te Hennepe destijds op het idee van Lonely Lochem. “Voor eenzame mensen met een verstandelijke beperking zijn er maatjesprojecten en eenzame ouderen kunnen bij het ouderenwerk terecht. Maar voor gezonde jonge mensen die door omstandigheden eenzaam zijn, was er toen niks in Lochem. Dat vond ik raar. Toen besloot ik zelf mensen in zo’n situatie met anderen in contact te brengen. ”

Taboe

Bang dat de nietsverhullende benaming van zijn initiatief eenzame mensen juist afschrikt, is Te Hennepe niet. “Noem het beestje maar bij zijn naam, vind ik. Dat past ook bij de Lochemmers. Die winden er ook geen doekjes om als ze wat te zeggen hebben. Bovendien wil ik het taboe dat rust op praten over eenzaamheid juist doorbreken. Het is niet iets waarvoor je je hoeft te schamen.” Dat Lonely Lochem inmiddels een begrip is in de Gelderse gemeente, heeft er volgens hem ook mee te maken dat het geen professionele hulpverlening is: “Daardoor is de drempel lager. Je bent niet gelijk psychisch ziek als je bij ons binnenstapt.”

Vriendinnen

Te Hennepe start in september 2011 met Lonely Lochem. Lokale kranten pikken zijn initiatief al snel op. Een artikel in de Gelderlander bezorgt hem zijn eerste ‘klant’. Een vrouw schrijft hem dat ze helemaal geen vrienden heeft doordat ze op de boerderij altijd is blijven zorgen voor haar ouders. Maar die zijn ondertussen overleden. Te Hennepe gaat bij haar op bezoek voor een intakegesprek, waarna hij en een vrijwilliger haar op weg helpen in een nieuw leven met wel vrienden. Al snel roepen ook andere eenzame Lochemmers zijn hulp in. Zoals Edith en Gerry, twee gescheiden vrouwen die in een reportage van TV Gelderland vertellen hoe zij dankzij Te Hennepe “vriendinnen voor het leven” werden.

Positief

In mei van dit jaar besteedde de NCRV in de serie ‘Achter de voordeur’ aandacht aan Te Hennepes levensverhaal. “Natuurlijk aarzelde ik om met de ellende die ik achter me heb, weer op de buis te komen. Maar ik wil juist laten zien dat als je eenzaam bent, je er ook weer bovenop kunt komen. En dat er ook niets verkeerd aan is als je daar hulp van anderen bij nodig hebt. Daarom stemde ik toch in met die reportage. Maar wel op voorwaarde dat het een positief verhaal zou worden. Dus geen drama met zware muziek eronder.”

Breuk

Te Hennepe en zijn zes vrijwilligers hielpen tot nu toe een twintigtal eenzame Lochemmers aan nieuwe vriendschappen: “Dat lijkt weinig, maar voor Lochem is het heel wat want mensen hier zijn nogal terughoudend. Met inloopmiddagen hebben we indirect trouwens nog wel meer mensen een duwtje in de rug gegeven. Maar je moet, vind ik, ook niet meteen groots willen denken, want dan graaf je je eigen valkuil. Eenzaamheid is net als een beenbreuk bij ieder mens anders en vergt net als die breuk een individuele aanpak. Ik houd het dus graag klein en persoonlijk. Belangrijk zijn aandacht geven en luisteren. Heel simpel eigenlijk, maar dat gebeurt, zie ik om mij heen, veel te weinig. We leven veel te gehaast.”

Bang

Lochemmers die bij Lonely Lochem aankloppen, zijn doorgaans tussen de veertig en vijftig jaar oud. Te Hennepe: “Vaak zijn ze gescheiden of is hun partner overleden. Of ze kregen binnen hun gezin te maken met ernstige ziekte of dood van een kind en haakten mensen in hun omgeving af omdat die niet wisten hoe daarmee om te gaan.” Omgekeerd ziet hij dat mensen die alleen zijn komen te staan, zich verder isoleren. Zoals Edith en Gerry, die bang waren getrouwde stelletjes te verstoren.

Wakker

Dat hij zelf een stuk jonger is dan de meeste hulpzoekers hindert Te Hennepe niet: “Door wat ik zelf heb meegemaakt, herken ik hun probleem en begrijp ik hoe ze zich voelen, ook al zijn ze ouder. Maar iets voor iemand betekenen kan ik alleen wanneer die zelf erkent dat hij eenzaam is en er iets aan wil doen. Eerder kan ik niets doen. Dus wie nog niet zover is, verwijs ik door naar de huisarts. Die heeft een vertrouwensrelaties met zo iemand en kan hem wakker schudden of voor psychiatrische hulp zorgen. Ik kan dat als niet-professionele hulpverlener niet doen. Dat werkt niet.”

Knoop-Inn

Na het gesprek laat Te Hennepe zien hoe het voormalige kinderdagverblijf waarin hij kantoor houdt sinds juli ook onderdak biedt aan Knoop-Inn, een burgerinitiatief waar hij met Lonely Lochem ook aan meedoet. Iedere eerste zondag van de maand organiseert Knoop-Inn voor mensen die verlegen zitten om aanspraak gratis en gesponsord door lokale ondernemers een koffietafel en allerlei activiteiten zoals schilderen, knutselen, hapjes maken en kleding oplappen. Ook is er dan een Knip-Inn waar mensen die gebruik maken van de Voedselbank, gratis hun haar kunnen laten knippen.

Tv-spotje

Kijkend naar de toekomst hoopt Te Hennepe dat Knoop-Inn nog meer een succes wordt en dat Lonely Lochem straks niet meer nodig is omdat er dan geen Lochemmers meer tussen wal en schip raken. Een soortgelijke wens heeft hij op landelijk niveau: “Als alle Nederlanders nou eens wat meer tijd zouden nemen voor elkaar. Dan zou dat flink wat eenzame mensen schelen en zouden we ook enorm besparen op de zorg.” In dat verband noemt hij de Week tegen Eenzaamheid een mooi concept dat eigenlijk tot het hele jaar zou moeten worden uitgebreid. Een andere optie vindt hij een tv-spotje dat het hele jaar door op de buis mensen aanmoedigt eenzaamheid in hun directe omgeving zelf aan te pakken. Te Hennepe: “Begin bij je eigen familie of bij de buurvrouw aan de overkant die de hele dag alleen thuis zit. Ga er dus niet vanuit dat anderen het wel doen, maar doe er zelf wat aan. Dat is het meest effectief.”

Paul Hazebroek

Meer strijders tegen eenzaamheid

Lees meer persoonlijke verhalen in de serie Strijders tegen eenzaamheid door Paul Hazebroek.

Lees ook: