Verwenmoment maakt verhalen over eenzaamheid los

Verwenmiddagen voor senioren. Ouderen even uit de dagelijkse sleur en het alleen zijn halen door ze in de watten te leggen. Persoonlijke aandacht gecombineerd met een bescheiden beauty-behandeling. Dat is wat Aswintha Menk met Beauty voor de Senior in Den Haag biedt. Vooral voor dames. Heren zijn ook welkom, maar die laten het nog afweten. En ze hoopt op olievlekwerking. Zodat straks overal in Nederland ouderen kunnen genieten van zo’n ‘verwenmoment’.

Massage

“Leun maar met uw hoofd achterover”, spoort Aswintha Menk (47) mevrouw Spiering aan zich te ontspannen terwijl ze haar gezicht masseert. Mevrouw Spiering gehoorzaamt gewillig. “Ik kom hier vooral voor de gezelligheid”, murmelt ze terwijl ze met gesloten ogen zichtbaar geniet. “Soms kukelen ze bij zo’n massage zelfs in slaap. Of als ik klaar ben vragen ze of ik nog even door ga”, glundert Menk over het succes van haar initiatief vlak voor mevrouw Spiering en een andere dame binnenkomen voor deze beauty-middag.

Metallic-roze

Zoals mevrouw Spiering van 93 zijn er in het Haagse al zo’n driehonderd oudere dames die de ‘verwenmomenten’ hebben ontdekt. En dat terwijl Beauty voor de Senior nog niet eens een jaar bestaat. “Toen ik er in januari mee begon, dacht ik nog het in m’n eentje wel af te kunnen. Maar inmiddels zijn we met z’n drieën en kan ik nog wel drie vrijwilligers gebruiken”, legt Menk uit terwijl ze uit een metallic-roze make-uptrolley lipsticks en nagellak op tafel klaarlegt voor de dames die straks in de watten zullen worden gelegd.

Beeld beauty voor de senior

IJdel

Als vrijwilliger in het Haagse ziekenhuis Bronovo bracht Menk een tijd bezoekjes aan eenzame bedlegerige ouderen. “Triest was dat die ouderen amper bezoek kregen. Ze hadden niemand meer of familie woonde ver weg. Maar aan make-upspulletjes op hun kamer zag ik dat dames bij wie ik aan het bed zat wel nog ijdel waren. Zo is het begonnen. Als ik ze dan mooi had gemaakt, straalden ze. Heel bijzonder vond ik dat.”

Mond-tot-mondreclame

Een jaar of twee geleden kwam Menk op het idee zelf beautybijeenkomsten te gaan organiseren. “Begin dit jaar wist ik opeens hoe ik het moest aanpakken. Met een startsubsidie van de gemeente had ik de zaak snel rond. Weinig ouderen zitten op internet, dus we moeten het echt van mond-tot-mondreclame hebben. Maar ook op Facebook kreeg ik al gelijk de ene na de andere reactie.”

Verdomhoekje

Menk is sociaal-agogisch werker. Doel tijdens haar opleiding was “iets met jongeren doen”. Maar gaandeweg verschoof haar belangstelling naar het werken met ouderen. “Omdat ik vond dat ouderen een beetje een vergeten doelgroep was. Ze hebben zoveel meegemaakt, maar vaak zijn ze nu toch alleen. Daar word ik verdrietig van. Met Beauty voor de Senior bied ik ze een aangenaam moment.”

Eenzaam

De ouderen die ze in het Bronovo gezelschap hield, raakten door opname of een operatie vaak verward. Sommigen hadden ook een vorm van dementie. “Hun eigen omgeving was weg, in hun hoofd lag alles overhoop. Ik was vooral bezig ze terug te halen naar het hier en nu.” Met de dames van 70- en 80-plus die bij Beauty voor de Senior komen, is het anders gesteld. Ze wonen nog zelfstandig en zijn niet in de war of dement, maar volgens Menk wel vaak eenzaam.

Op een hand

Menk noemt de beautybijeenkomsten een middel tot sociaal contact en een betaalbaar uitstapje. “Terwijl we de dames hun huid verzorgen, een handmassage geven of hun haar in model brengen, komen de verhalen los. Ze zullen er nooit zelf over beginnen, want mensen zijn heel goed in het ophouden van de schijn. Maar als je voorzichtig doorpraat, blijkt vaak hoe alleen ze zich voelen en voor het grootste deel van de tijd niks te doen hebben.” Op hoe het met eenzaamheid bij oudere mannen is gesteld, heeft Menk minder zicht. “Heren zijn ook welkom, voor een handmassage of het bijknippen van wenkbrauwen. Maar kan ik ze op een hand tellen die dat tot nu toe lieten doen.”

Excuus

Veel dames die op de bijeenkomsten afkomen zijn weduwe. Sommigen hebben helemaal geen familie meer. Of hebben kinderen die ze zelden of nooit zien omdat die in het buitenland wonen. Ouderen van wie de kinderen wel dichtbij wonen maar die toch nauwelijks zien, betrapt Menk op het zelf goedpraten daarvan: “Die verzinnen zelf een excuus, bijvoorbeeld dat hun kinderen het zo druk hebben en het normaal is dat ze ze nooit zien.”

Positief

Menk herinnert zich ook een vrouw die vrolijk binnenkwam, maar die later huilend vertelde dat haar dochter jaren geleden zelfmoord had gepleegd. “Met zoiets schrijnends moeten we ook rekening houden. Want de oudere die komt, moet bij ons z’n verhaal kwijt kunnen. Maar we proberen er altijd wel een positieve wending aan te geven. Ons doel is dat ze met een fijn gevoel weer weggaan.”

Knuffel

Menk en mede-vrijwilligster Christa Bergmann geven mevrouw Spiering en de andere deelneemster van die middag bij binnenkomst een dikke knuffel. “Knuffelen gebeurt veel te weinig”, lacht mevrouw Spiering. Uit de nagellakset die Menk heeft uitgestald op de tafel in een ruimte bij de Haagse Boodschappenbegeleidingsdienst (BBD), kiest ze zorgvuldig een stemmige kleur: “Geen glitter, dat is voor de jeugd.”

Kwasten

De man van mevrouw Spiering – “zeg maar Riet” – is een aantal jaren geleden overleden en ze woont nu alleen in een seniorenflat. Ze gaat er in haar eentje nog vaak op uit: “Dat houdt me bezig.” Beauty voor de Senior komt ook bij ouderen thuis, maar dan wel ook bij minimaal twee dames en tegen een vergoeding van onkosten, want de make-up, kwasten en crèmes gaan hard. Verwenmiddagen zoals bij de BBD kunnen ook in een buurtcentrum of bij een verpleeg- of verzorgingshuis, met maximaal zes dames.

Aanraking

Een knuffel, even een arm om een deelneemster heen, wat langer haar gezicht of handen masseren. Menk en haar collega’s doen het nu meer dan in het begin. “Ik had het eerst niet zo in de gaten, maar knuffelen doen ouderen die alleen leven ook zelden meer. Triest vind ik dat. Daarom doen wij dat nu extra. En het werkt, die aanraking. Je ziet het aan hun twinkelende ogen, aan hoe ze ontspannen en hun schouders laten zakken.”

Boos

Maar zoals ze geen professionele kapsters of pedicures zijn, benadrukt Menk ook dat ze als vrijwilligers wel een meldingsplicht hebben. “We trekken aan de bel als we merken dat het met een oudere echt niet goed gaat.” Zoals ze onlangs nog op Facebook deed na een beautybijeenkomst in een verzorgingstehuis. “Ik ben boos”, schreef ze nadat ze met eigen ogen had gezien dat senioren niet naar de wc konden omdat er geen verpleging kwam toen daar om werd gevraagd.

Media-aandacht

Menk zegt de indruk te hebben dat ouderen in tehuizen ook onnodig eenzaam zijn doordat onder andere activiteitenbegeleiders “zich niet altijd willen verdiepen in wat wij doen”. Met Beauty voor de Senior een tehuis binnenkomen valt niet mee. “Op onze mail en telefoontjes wordt niet gereageerd. Pas bij media-aandacht voor wat we doen, gaan tehuizen weer bellen. Zoals toen Beauty voor de Senior eind september als derde uit de bus kwam bij de Nationale Eenzaamheid Prijs. Dat hadden jullie al veel eerder kunnen doen, denk ik dan. Want als we een keer zijn geweest, vindt iedereen het hartstikke leuk.”

De hort op

“Wat jammer dat niemand ziet hoe mooi ik ben als ik weer thuis ben.” Die reactie horen Menk en haar collega’s het meeste als dames aan het einde van een beautybijeenkomst in de spiegel mogen kijken. Menk: “Daarom willen we uitstapjes gaan maken met onze senioren. Eerst mooi maken en dan de hort op, in samenwerking met de BBD.” Sinds 11 november, de dag waarop Menk precies tien maanden geleden met haar initiatief begon, is Beauty voor de Senior een stichting. “We kunnen nu zelf subsidie aanvragen en nog meer mooie dingen ondernemen met onze senioren.” En ze hoopt op olievlekwerking: “Zodat overal in Nederland ouderen kunnen genieten van een verwenmoment.” Paul Hazebroek

Lees meer