Ik doe ertoe-gevoel maakt oudere minder eenzaam

Babs van GeelMet kleine donaties van restaurantbezoekers betekenisvolle ontmoetingen organiseren voor eenzame ouderen. Dat is wat Babs van Geel en haar ‘Eet met je hart’-vrijwilligers doen in nu al tien gemeenten.

Eigenlijk zou iedere gemeente in het land haar stichting als partner moeten omarmen, vindt Van Geel. “Want met de vergrijzing, het sluiten van verzorgingstehuizen en met thuiszorgers die nu al handen tekortkomen, neemt het aantal ouderen voor wie eenzaamheid dreigt, alleen maar toe”, vreest ze.

De tot kantoor verbouwde zolderkamer in het met zzp’ers bevolkte statige herenhuis in Utrecht-Oost, ruikt nog naar verf. Een Eet met je hart-poster zorgt voor een minder kale aanblik. Ook heeft Van Geel (41) voor het gesprek nog snel wat zelfgemaakte zwart-witportretten van Greet aan de wand geprikt. De fotoreportage van de zwaar astmatische, alleenwonende 77-jarige vrouw, vormde voor Van Geel de aanleiding om te beginnen met Eet met je hart.

Stil

Van Geel maakte de reportage over eenzaamheid en ouderdom in 2012 als eindopdracht voor een opleiding fotografie. De drie maanden waarin ze Greet met de camera volgde, leverde een indringende serie portretten op. Greet die je vanuit haar zitkamer stil aankijkt, Greet alleen aan een tafeltje op een terras, Greet op haar scootmobiel op een voor de rest verlaten landweg, Greet naast de telefoon die maar niet rinkelen wil. En met op iedere foto slangetjes in haar neus voor de beademing.

Keihard

Greet is inmiddels overleden. Maar de beelden lieten Van Geel niet meer los. “Telkens als ik de foto’s terugkeek, kwam de eenzaamheid die ik in haar ogen zag, keihard bij me binnen”, blikt ze terug op haar ontmoetingen met de vereenzaamde voormalige kleuterjuf. De portretten deden haar beseffen dat het advieswerk dat ze als econoom en psycholoog destijds voor een consultancybedrijf deed, toch niet haar roeping was en dat ze eigenlijk zelf iets wilde ondernemen tegen eenzaamheid onder ouderen: “Als je een zware beslissing moet nemen, voel je je ook eenzaam. Maar ik heb toen toch mijn hart gevolgd”, verwoordt ze haar worsteling van destijds.

Trots

“Ik heb iets met ouderen”, verduidelijkt Van Geel haar besluit van toen. Al weet ze wel dat eenzaamheid onder jongeren ook veel voorkomt: “Het zal wel door mijn omaatjes komen. Daar had ik een speciale band mee. Ouderen zijn ook kwetsbaarder. Eenzaamheid overvalt ze, door het overlijden van de partner of door ziekte. Zeker als kinderen ver weg wonen. Ouderen vragen dan niet gauw zelf om hulp. Ze weten niet hoe dat moet of ze zijn er te trots voor. Greet zei ook nooit dat ze eenzaam was. Daar ligt dus een drempel. Daarom benadert Eet met je hart ouderen ook heel intensief, samen met thuiszorgers en ouderenverpleegkundigen. Zo krijgen wij al die Greetjes wel mee naar de ontmoetingen die we organiseren.”

Super engZelf echt eenzaam is ze, zegt ze, nooit geweest. In een ander interview zei ze wel dat ze als meisje onzeker was en faalangst had. “Misschien had dat te maken met dat ik heel beschermd ben opgevoed. Daardoor besef ik ook zo goed dat je mensen soms over een streep moet trekken voordat ze in beweging komen. Zelf heb ik wel altijd dingen ondernomen. Ook al vond ik dat super eng. Anderen hebben een duwtje nodig. Dat doet Eet met je hart dus. Voor sommige ouderen is het te laat. Die krijg je het huis niet meer uit. Maar de meesten reageren positief op wat we doen. Die zie je opbloeien. Ze horen weer ergens bij, ze doen er weer toe.”

Verdienmodel

Hoewel ze haar carrière in het bedrijfsleven aan de wilgen hing, blijft Van Geel een ondernemer. Een pluspunt vindt ze zelf: “Mensen in de welzijnssector missen vaak ondernemerschap. Daardoor hebben initiatieven niet echt impact en redden ze het financieel niet zonder subsidie. Terwijl nadenken over je verdienmodel het eerste is wat je bij de start van je stichting moet doen. Met Eet met je hart ging ik meteen op zoek naar sponsors en naar ondernemers die mee wilden doen. Daardoor draaien we al twee jaar puur op eigen kracht.”

Zuid-Afrika

Het idee voor Eet met je hart deed Van Geel op bij een vakantie in Zuid-Afrika. Een restaurant waar ze at, vroeg per tafel een kleine financiële bijdrage voor een daklozen-project. “Perfect ook voor een campagne tegen eenzaamheid. Want wanneer breng je dat vraagstuk beter bij mensen onder de aandacht dan als ze gezellig met elkaar aan tafel zitten?” Inmiddels staat het Eet met je hart-kaartje, met het verzoek om 1 euro extra per gezamenlijk diner, in Utrecht al bij zestig restaurants op tafel en doen in negen andere gemeenten nog eens 190 eetgelegenheden mee. Van Geel: “De kaartjes-campagne duurt ieder jaar zes weken. De rest van het jaar organiseren we in die restaurants ook veel ontmoetingen voor ouderen. Dat maakt de cirkel rond. Want daardoor ziet het personeel er met eigen ogen de impact van de campagne.”

Wijkgericht

Van Geel: “Van de opbrengst organiseren vrijwilligers per gemeente waardevolle activiteiten voor ouderen. Geen grote dure dingen, centraal staat dat de ouderen elkaar ontmoeten. Dus terugkerende activiteiten en wijkgericht, zodat ze elkaar beter leren kennen. Lekker kneuterig mag ook. Een keertje naar het theater of een boottochtje. Met een groepje koffie drinken bij iemand thuis. Of samen eten in een restaurantje om de hoek. Ons doel is ouderen minstens twaalf keer per jaar te trakteren op zo’n ontmoeting. Daarbij zien we trouwens niet alleen contacten ontstaan tussen ouderen onderling, maar ook tussen die ouderen en andere buurtbewoners. Vervoer is een enorme drempel, maar die nemen we ook weg. Ouderen worden altijd persoonlijk uitgenodigd, thuis opgehaald en weer thuisgebracht. En sommige ouderen geven we gaandeweg de rol van gastheer- of vrouw. Die ontvangen dan maandelijks zelf een groepje ouderen uit de buurt.”

BN’ers

Als onderneemster en ”inspirator” verzamelt Van Geel mensen om zich heen die Eet met je hart verder helpen groeien. Zo treedt inmiddels een heel rijtje bekende Nederlanders ieder in z’n eigen gemeente op als ambassadeur van de stichting. In Utrecht zijn dat bijvoorbeeld burgemeester Jan van Zanen en cabaretière Claudia de Breij. Voor verdere groei is Van Geel op zoek naar een zakelijk leider. “Iemand die kan meekijken in de organisatie en die de vrijwilligerteams kan aansturen. Een echte manager dus, want dat ben ik niet. Terwijl je zo iemand er wel bij moet hebben als je als organisatie wil groeien.”

Partner

En verder groeien met Eet met je hart wil Van Geel. Zo hoopt ze in 2016 in nog vijf gemeenten met haar stichting aan de slag te gaan: “Eigenlijk zou iedere gemeente in het land ons als partner moeten omarmen. Want met de dingen die we organiseren, ontfermen wij ons over het welzijn van ouderen. Daarom zijn wijkverpleegkundigen zo enthousiast over wat we doen en gaan zij de eerste keer dat we een cliënt van hen bezoeken ook mee. Om zo’n oudere warm te maken voor wat wij organiseren. Want dan hebben zij daarna zelf minder de handen vol aan zo’n cliënt.”

Hoger doel

Van Geel heeft met Eet met je hart ook een “hoger doel”: “Ik wil de maatschappij als geheel in beweging krijgen. We zijn met z’n allen heel individualistisch geworden. Vaak weten we het wel als er iemand in de buurt alleen en eenzaam is, maar laten we het maar zo. Ik wil mensen zover krijgen dat als ze zo iemand op straat tegenkomen, even een praatje maken. Iets heel kleins dus, maar het werkt wel. Later kun je er samen koffie drinken van maken of samen eten. Als burgers maar meer oog hebben voor elkaar, daar gaat het om. Met de vergrijzing en met de verzorgingstehuizen die dicht gaan, komen er alleen maar meer alleenwonende ouderen bij voor wie eenzaamheid dreigt. We zullen dus meer voor elkaar moeten gaan zorgen.”

Paul Hazebroek, 12 januari 2016

Meer strijders tegen eenzaamheid

Lees meer persoonlijke verhalen in de serie Strijders tegen eenzaamheid door Paul Hazebroek.