"Oudere met student op kamer zie je opleven"

Vader Henk en ooms Kees en Hans van der Graaf zijn echte scheepsbouwers. Maar zoon Brian gooit het over een andere boeg. Zijn ondernemersbloed gaat sneller stromen van het bieden van een oplossing voor eenzaamheid bij ouderen.

Die oplossing heet SOlink: Studenten Ouderen link: het bemiddelen tussen alleenwonende ouderen en studenten die op zoek zijn naar een kamer.

Groentesoep

Plaats van het gesprek: de bedrijfskantine van scheepswerf Graafship aan de Dordtsche Kil. In de aangrenzende bouwhal zetten lassers een scheepscasco in elkaar. Maar in de kantine gaat het nu over het matchen van senioren en studenten, over dankbaarheid in de vorm van een pan groentesoep en over dat het hoog tijd is dat de wetgever erkent dat bestrijden van eenzaamheid een prestatie met economische waarde is.

Lacherig

Brian van der Graaf (21), na een ICT-opleiding nu projectleider van SOlink: “Het idee ontstond in augustus 2009 toen we hier op een vrijdagmiddag met elkaar met een drankje en een hapje de week afsloten. Op tafel lag een krant met een groot artikel over dat meer dan een miljoen ouderen eenzaam zijn en met vlak daaronder een bericht over het groeiende tekort aan studentenkamers. Toen deden we met z’n allen nog lacherig over het beeld van een feestende student die bij een chagrijnige bejaarde intrekt.”

Wolk

Maar de Van der Graafs lieten het idee niet los. Dat zijn bejaarde schoonmoeder zich sinds de dood van haar man vaak eenzaam voelt, maakte dat vader Henk van der Graaf meer oog kreeg voor het feit dat Nederland vergrijst: “Er komt een grote grijze wolk op ons af en van al die ouderen zit straks een flink deel alleen. Met SOlink proberen we daar nu zelf iets aan te doen.” Het verbaasde hem ook niet dat zoon Brian het idee verder oppikte: “Als jongetje op de lagere school hield hij er al van om dingen op zijn eigen manier verder uit te pluizen.”

Feestbeest

Zelf vindt Brian het ook niet vreemd dat hij zich meer geroepen voelt om van SOlink een succes te maken dan om schepen te bouwen: “Ik heb altijd een goed contact gehad met oudere mensen, dat begon al met m’n eigen grootouders. Ouderen zitten niet alleen maar te mopperen achter de geraniums. En als ik naar mijzelf en mijn vrienden kijk, weet ik dat het beeld van de student als feestbeest ook overdreven is.”

Kentering

SOlink ging als stichting in januari 2010 van start. Daarvoor ging Van der Graaf-junior in studentensteden in heel het land na of het idee levensvatbaar was: “Ik kreeg meteen van alle kanten positieve reacties. Het grappige was dat studentenbonden dachten dat ouderen het idee wel niets zouden vinden, terwijl ouderenorganisaties juist vreesden dat studenten er geen heil in zouden zien. Inmiddels bestaat SOlink ruim een jaar en hebben bijna zeshonderd studenten en zo’n honderdtwintig ouderen zich aangemeld. Brian: “Ouderen zetten de stap minder snel omdat ze er langer over nadenken en het vaak ook met hun kinderen willen bespreken.”

Filteren

Met slechts zestien gerealiseerde matches lijkt er niet sprake van een doorslaand succes. Maar daar denken de Van der Graaf’s anders over. Kees van der Graaf: “Als er nu al driehonderd matches waren, was de vraag gerezen of onze aanpak wel zorgvuldig genoeg is. De kracht van SOlink is juist dat we niet zomaar een student bij een oudere in huis plaatsen. Daar gaat een heel intakeproces aan vooraf. Als het niet echt een goede match is, gaat het niet door. Een roker gaat niet goed samen met een niet-roker. En een niet-gelovige niet met een iemand die zwaar religieus. Studenten voor wie het een noodsprong is omdat ze elders geen kamer vinden, filteren we er zo ook uit.”

Klik

De intakegesprekken worden gedaan door een consulent. Daarvan heeft SOlink er inmiddels twee van in dienst, een voor de regio Rotterdam-Leiden en een voor Amsterdam. Als projectleider is Brian vooral bezig met het door het hele land leggen van contacten en het vergroten van de naamsbekendheid van SOlink: “Maar soms zit ik er bij als een match tot stand komt. De dankbaarheid die je dan terugkrijgt. Dat is heel erg fijn om te ervaren, dat geeft zoveel energie. Laatst stond zo’n oudere opeens op en kwam uit de keuken terug met een grote pan groentesoep. Dan weet je het meteen zeker: hier is sprake van een klik.”

Campuscontract

Tot nu toe ging het bij nog niet één match fout. Om te voorkomen dat het in de toekomst wel een keer mis gaat, maakt SOlink gebruik van een juridische constructie die lijkt op het zogenoemde campuscontract: de stichting huurt de kamer van de oudere en geeft die vervolgens in bruikleen aan de student. Brian: “Daarmee genieten wij als SOlink huurbescherming en is het voor ons een stuk makkelijker om een contract tussentijds te verbreken.”

Broek

De Van der Graaf’s financieren SOlink uit eigen zak. Van de driehonderd euro die een student gemiddeld per maand voor een kamer betaalt, gaat zestig procent naar de oudere en veertig procent naar SOlink dat daarvan consulenten betaalt. Brian: ‘We komen er als stichting nog niet van rond, maar dat hoeft gelukkig ook niet. We kunnen iets neerzetten zonder ons dus direct druk te hoeven maken over of we wel genoeg matches halen. En blijkt over een jaar of twee dat we dan nog niet onze eigen broek kunnen ophouden, dan kunnen we altijd nog kijken of er ergens een subsidiepotje is, maar dan kunnen we wel iets laten zien.”

Home Share

Dat het SOlink-concept bestaansrecht heeft, bewijzen zusterorganisaties in het buitenland. In Groot-Brittannië bestaat Home Share al een kwart eeuw, onder meer dankzij sponsorgeld van bedrijven. Veel matches zijn er ook in Spanje en Australië, in het laatste land met subsidie van lokale overheden. SOlink is inmiddels door het overkoepelende Home Share International benaderd voor samenwerking. Brian: ‘De meerwaarde daarvan kan zijn dat we buitenlandse studenten hier een jaartje aan huisvesting kunnen helpen of een Nederlandse student ergens in het buitenland.”

Woningcorporatie

Maar het drukst heeft Brian het nu met het van de grond krijgen van samenwerking met gemeenten, zorgorganisaties en belangenbehartigers zoals de seniorenbond ANBO. Brian: ‘Met woningcorporaties gaan we rond de tafel omdat die toestemming moeten geven wanneer een oudere in een huurwoning met ons in zee wil. Hier in Zuid-Holland doet Vidomes inmiddels met al zijn woningen mee. Met andere corporaties zijn we nog in gesprek.” Amsterdam kwam inmiddels als gemeente over de brug,  met voor 2011 een subsidie van dertigduizend euro. Van dat geld betaalt SOlink nu de consulent in de hoofdstad.

Bottleneck

Een bottleneck noemt Brian het dat veel thuiszorgorganisaties SOlink als een bedreiging zien: “Ze zijn bang dat studenten bij ouderen in huis zorgtaken op zich nemen en dat de gemeente dan gaat bezuinigen op de thuiszorg. Maar dat is helemaal niet aan de orde. Zo’n student is er meer voor het sociale contact en misschien doet hij af en toe een boodschap of zet hij de vuilnisbak buiten. Thuiszorgers zijn nu vaak kostbare tijd kwijt aan een bejaarde die een praatje wil maken. Met een student er bij houden zij juist meer tijd over om te doen waarvoor ze zijn ingehuurd, namelijk zorg verlenen.”

Kamervragen

De wet bepaalt nu dat de relatie tussen oudere en student puur zakelijk moet zijn. Zonder minutieuze boekhouding is er sprake van een samenwoonrelatie en wordt de oudere op zijn aow gekort. In de praktijk betekent dit dat er van ieder klusje dat student en oudere voor de ander doet, er een gespecificeerde rekening moet zijn. Brian: “Dat verklaart ook dat er nog maar zestien matches zijn. Er zijn ouderen die geen trek hebben in die papierwinkel. Politieke partijen als de SGP, Christen Unie en SP zien dat ook en hebben er kamervragen over gesteld.”

Kwaaltje

Brian: “Waar het om gaat is dat de wetgever het bestrijden van eenzaamheid erkent als een prestatie met economische waarde. Dan kun je al die klusjes daar onder schuiven, want die dragen er toe bij dat een oudere zich minder eenzaam voelt.” Henk van der Graaf valt zijn zoon bij: “Ouderen met een student in huis leven helemaal op, dat is heel bijzonder om te zien. Een bejaarde vrouw die om de haverklap met een kwaaltje bij de huisarts zat, is sinds ze een student op kamers heeft helemaal niet meer naar de dokter geweest. Die heeft het gevoel dat ze er weer bij hoort. Daar doen wij het dus voor.”

Paul Hazebroek 

Meer strijders tegen eenzaamheid 

Lees meer persoonlijke verhalen in de serie Strijders tegen eenzaamheid door Paul Hazebroek.

Lees ook: