‘Eenzaamheid vergroot psychische klachten’

De enorme eenzaamheid, het isolement. De Brabantse psychiater Hetty Pronk zag jaren terug al haar ggz-cliënten, die door bezuinigingen in de zorg weer zelfstandig moesten wonen, verpieteren. Reden om destijds de contactsite Vriendstap op te zetten. Nu, bijna 15 jaar later, is de situatie allesbehalve verbeterd. ‘Vriendstap is harder nodig dan ooit.’

Psychiater Hetty Pronk schetst het helder. Eenzaamheid doet niemand goed. De kwaliteit van leven is bij heel veel mensen direct verbonden aan het sociaal netwerk. Bij mensen met een psychische kwetsbaarheid vergroot eenzaamheid de klachten vaak. ‘Neem mensen met een autisme stoornis, zij hebben minder tools om de realiteit te toetsen en als zij zich terugtrekken in hun eigen woning en ze komen niet meer onder de mensen dan is de kans op psychose veel groter.’ Contact is essentieel, voor iedereen.

‘Vriendstap is harder nodig dan ooit’

Hetty Pronk

Wie: Hetty Pronk

Wat: psychiater en oprichter Vriendstap.nl

Het is al jaren terug dat ze werkte in de chronische ambulante psychiatrie in Eindhoven en met haar collega’s veel de straat op ging, de wijk in. Het isolement van haar cliënten raakte haar, de verwarring en het leed was groot. ‘In ade psychiatrische instellingen zitten mensen die zich niet redden in de maatschappij, maar zij zitten wel bij elkaar. Ze mogen daar zijn wie ze zijn, onaangepast gedrag vertonen. Maar zet je deze mensen in de maatschappij dan loopt bijna iedereen met een grote boog om hen heen.’

Ineens kreeg ze een ingeving. Waarom geen contactsite voor mensen met psychische kwetsbaarheid opzetten? Een veilige omgeving met als doel ontmoeting en aandacht. ‘Ik kon me zo voorstellen dat mensen in hun pyjama vanaf de bank contact gingen leggen.’

Hulp

Niet iedereen reageerde enthousiast, maar de psychiater gaf niet op. Met hulp van haar echtgenoot – natuurkundige – kwam ze in contact met ict-studenten die de website ontwierpen. Ook de GGZ Eindhoven herkende het verhaal van de psychiater en steunde haar. ‘We hebben toen bij de lancering van Vriendstap ook een congres georganiseerd over eenzaamheid in de ggz. Tot op de dag van vandaag betaalt GGZ Eindhoven ook de hosting van de site.’ Op de site kunnen mensen – na uitgebreide inschrijving – volledig anoniem contact met anderen zoeken. Ze besluiten zelf wanneer ze contactgegevens uitwisselen.

Mooie verhalen

Vriendstap is geen relatiebureau, benadrukt Pronk. ‘Het gaat om ontmoeting, dus het kan ook zijn dat mannen met elkaar gaan vissen ofzo. Nu moet ik eerlijk zeggen dat vrouwen eerder op zoek zijn naar vriendschap, mannen meestal wel naar een relatie.’

Er zijn inmiddels in al die 14 jaar dan ook al heel wat vriendschappen en relaties ontstaan. ‘Mooie verhalen. Pas nog kregen we een kaartje van een stel. Hun levens zijn helemaal veranderd, lieten ze weten. Dat zijn de krenten uit de pap en daar doen we het voor.’

De psychiater is ervan overtuigd dat vriendschappen en contacten bij deze doelgroep veel leed kan voorkomen. ‘Een partner helpt bij het signaleren, hij of zij ziet wanneer depressieve klachten terugkeren of dat iemand met een bipolaire stoornis bijvoorbeeld ineens heel geld begint uit te geven. Zo helpen mensen elkaar. We kunnen behandelen wat we willen, maar zonder sociaal netwerk dan blijft de kwaliteit van leven erg mager.’

Besef

Vriendstap is volgens de psychiater gezien de veel verdergaande bezuinigingen in de zorg, nog urgenter dan voorheen. ‘2004 was nog maar het begin. Er is inmiddels zoveel wegbezuinigd, aan interne plekken maar ook aan deeltijdbehandelingen die juist zo belangrijk zijn voor het contact. Ondertussen groeit het aantal acute opnames. Ik was een paar jaar terug in de VS en dan zie je waar we heen gaan. Daar liggen de mensen die het niet redden in de goot.’

De aandacht voor het thema eenzaamheid mag dan wel groeien, eenzaamheid bij deze doelgroep ligt volgen Pronk toch anders. ‘Beleidsmakers beseffen vaak niet wat deze mensen meemaken en wat de gevolgen van een isolement kunnen zijn.’