Met wie praat jij over eenzaamheid?

Karin van Dam beeldMensen praten niet snel over eenzaamheid en velen hebben moeite om hulp te vragen wanneer zij zich eenzaam voelen. Om met elkaar in gesprek te gaan over welke vragen je wel of niet aan elkaar stelt, heb ik het Kristallenspel bedacht. Het doel is om te ervaren waarom wij niet zo gemakkelijk hulp vragen. Het is uitgetest in de praktijk en dit zijn mijn ervaringen.

Door Karin van Dam – de Meij, filosoof en schrijver in zorg en welzijn

Als filosoof zoek ik vooral het gesprek op tussen patiënten en hulpverleners om te komen tot aanbevelingen voor betere zorg. Het Kristallenspel is bedoeld om een gesprek op gang te brengen over eenzaamheid. Ik heb het ontwikkeld voor mijn masteropleiding in Filosofie en Maatschappij. Ik was vooral geïnteresseerd in de vraag waarom mensen niet over eenzaamheid praten en waarom zij wel of geen hulp vragen.

Kwetsbare zelfstandigheid

Hulp vragen betekent dat je iets niet kan en dat je kwetsbaar bent. Autonoom zijn, oftewel zelfstandig zijn, is belangrijk in onze moderne samenleving. Volgens mij is dat een reden waarom mensen moeilijk vragen stellen en waarom zij lang doorlopen met vragen. Autonomie en kwetsbaarheid kun je echter ook zien als twee kanten van dezelfde medaille, ze horen bij elkaar. Wij zouden ons ideaal van onafhankelijkheid moeten relativeren.

Iedereen is kwetsbaar en het is niet iets om je voor te schamen. Wanneer je eenzaam bent en je schaamt je hiervoor, dan vraag je geen aandacht terwijl je dit misschien wel nodig hebt of wenst. Om dit dilemma te doorbreken, moeten wij uitgaan van een andere logica die ruimte biedt aan kwetsbaarheid. Soms moet je autonomie doorbreken om iemand de hulp te geven die nodig is. Hoe doe je dat op een respectvolle wijze?

Durf te vragen

Het Kristallenspel gaat over het stellen van vragen en het delen van gevoelens. Een aantal vragen is heel praktisch en deze gaan bijvoorbeeld over hulp vragen bij het boodschappen doen of bij vervoer naar het ziekenhuis. Andere vragen gaan over het delen van emoties zoals bijvoorbeeld verdriet en eenzaamheid. Ik heb het spel getest in de praktijk; het is gespeeld door deelnemers van een wijkbijeenkomst in het Twentse Borne.

Tijdens het spel komen gesprekken op gang over het herkennen van eenzaamheid en over eigen ervaringen met eenzaam zijn. Er zijn veel verschillen. Zo delen sommige mensen heel veel met hun kinderen, terwijl anderen dit juist niet kunnen en zich daarom eenzaam voelen. Voor iedereen geldt dat het belangrijk is om mensen te kennen en te vertrouwen voordat je gevoelens gaat delen. Een heel laagdrempelige vraag om mensen beter te leren kennen is ‘wil jij met mij een kopje koffiedrinken?’ Dat is een vraag die de deelnemers vrij gemakkelijk aan allerlei mensen durven te stellen.

Overslaan en naar de inhoud gaan U bent hier Home » Inhoud toevoegen Create Blog Title *  Met wie praat jij over eenzaamheid? Samenvatting (Samenvatting verbergen)             Paragraph    ◢bodyp  Leeg laten om het begin van de berichttekst als samenvatting te gebruiken. Body             Paragraph    ◢bodyp  Naar platte-teksteditor overschakelen Meer informatie over tekstopmaak Tekstopmaak   HTML tags will be transformed to conform to HTML standards. AFBEELDING Gewicht van rijen tonen BESTANDSINFORMATIE BEW

Rondetafelgesprek met hulpverleners

De resultaten van de wijkbijeenkomst heb ik vervolgens besproken met vrijwilligers en hulpverleners. Daarbij ben ik ook ingegaan op kwetsbare zelfstandigheid. De aanwezigen hebben hun eigen ervaringen met eenzaamheid onderling besproken en hoe zij daarmee om zijn gegaan. Uit hun ervaringen kwam vooral naar voren dat het belangrijk is dat je in vertrouwen een gesprek kunt hebben met mensen. Dit vertrouwen is belangrijk om gevoelens te kunnen delen.

Ieder mens is anders en iemand moet zelf aangeven of een bepaalde oplossing bij hem of haar past. Zo wil de een zich het liefste terugtrekken en in zijn eentje alles op een rij zetten. Een ander wil het liefste praten over zijn gevoelens maar met wie kan dat? Het is belangrijk dat hulpverleners geen standaardoplossingen aandragen maar uitzoeken wat er niet goed gaat en welke aanpak bij iemand werkt of juist niet.

Tips en ideeën

Ter afsluiting van het rondetafelgesprek zijn verschillende tips uitgewisseld:

  • Luister vooral naar dingen die niet gezegd worden. Zo kan iemand op de vraag ‘Hoe gaat het?’ op heel veel manieren antwoord geven. Je kunt doorvragen bijvoorbeeld met de vraag ‘Hoe goed gaat het?’ of vragen ‘Wat gaat er niet goed?’
  • Vraag mensen wat zij zelf in het verleden gedaan hebben en wat hen hielp om uit moeilijke situaties te komen
  • Geef aan dat hulpverleners zoals maatschappelijk werk, huisartsondersteuner, psycholoog of psychiater kunnen helpen. Het is niet raar om hulp te vragen. Veel mensen komen daardoor verder.
  • Kennis van de sociale kaart is belangrijk. Voorkom echter dat je standaardoplossingen opsomt. Let vooral op de wensen en mogelijkheden van de persoon zelf.

Kopje koffiedrinken

Het kan moeilijk zijn om hulp aan anderen te vragen. Laten we daarom ruimte geven aan kwetsbaarheid want het hoort bij iedereen. Het klinkt zo eenvoudig om hulp te vragen, maar voor veel mensen is het lastig. Praten over eenzaamheid kan echter het begin zijn tot het vinden van een oplossing hiervoor. “Wij zijn niet eenzaam,” zeggen veel deelnemers over zichzelf wanneer ze het Kristallenspel spelen. Wanneer zij echter wat langer doorpraten, komen zij toch met voorbeelden van henzelf en over hoe zij zelf een oplossing hebben gevonden. Misschien is het handiger om vaker de vraag te stellen: ‘Wil jij met mij een kopje koffiedrinken?’

Meer weten?

E-mail: info@spinnenwebteksten.nl

Portretfoto: © Borne Boeit / Annemie Mulders