Eenzaamheid, hoe begin je erover?

Over eenzaamheid zelf is veel geschreven en onderzoek naar gedaan. Toch blijkt het lastig om het onderwerp bespreekbaar te maken. Weten hoe je erover moet beginnen is dé beginstap van een gesprek. Vandaar dat ik een onderzoek ben begonnen met als doel professionals en vrijwilligers in de ouderenzorg knelpunten en succesfactoren te kunnen noemen voor het gesprek over eenzaamheid.

Pascalle van der HoekDoor Pascalle van der Hoek, laatstejaars student Toegepaste Gerontologie aan de Fontys Hogeschool te Eindhoven. Over haar onderzoek presenteerde Pascalle een workshop op het Symposium Eenzaamheid in Eindhoven 27 september jl.

Waarom onderzoek?

Eenzaamheid is een complex onderwerp en het blijkt dat professionals en vrijwilligers niet altijd weten hoe zij het gesprek over eenzaamheid kunnen aangaan. Wanneer je eenzaamheid in kaart kan brengen, kan er ondersteuning aangeboden worden waardoor mogelijke gezondheidsrisico’s en achteruitgang van welzijn voorkomen kunnen worden.

Dit is de reden waarom ik voor mijn studie in Eindhoven onderzoek naar eenzaamheid heb gedaan. Uit de interviews met 65-plussers zijn een aantal knelpunten en succesfactoren naar voren gekomen die een mooie basis bieden om het gesprek aan te gaan over eenzaamheid.

Het schema hieronder toont, aan de hand van de knelpunten en succesfactoren, do’s-and-don’ts voor een gesprek. Deze handvatten zijn toepasbaar voor professionals, vrijwilligers en andere mensen die graag met 65-plussers in gesprek willen gaan over eenzaamheid. Het advies vanuit het onderzoek is dan ook om een gespreksmodel hiervan te maken.

Knelpunten en succesfactoren

Do's Don'ts
  • Afspraak maken
  • Afspraak niet onder de noemer eenzaamheid maken
  • Open vragen stellen
  • Vragen stellen over: kinderen, interesses, omgeving en netwerk
  • Afspraak kan niet plaatsvinden wanneer een 65-plusser dit niet wil vanwege privacy
  • Houd rekening met knelpunten zoals: taboe, schaamte, persoonlijke belemmering en met sociaal wenselijke antwoorden
 
  • Probeer het woord eenzaamheid zo lang mogelijk te vermijden
  • Gebruik bemoedigende woorden
  • Beter luisteren
  • Mensen aankijken
  • Reactie van de ander in de gaten houden
  • Gebruik niet het woord ‘moeten’ en ben niet opdringerig
  • Zeg geen dingen die je niet kan waarmaken

Eigen ervaringen

Wat me opviel aan de gesprekken die ik met ouderen heb gevoerd, is dat ouderen verschillende gedachtes hebben over eenzaamheid. Zelf vinden ze het een complex thema waarbij er meerdere emoties naar voren komen. Hieronder heb ik enkele quotes toegevoegd van de geïnterviewde 65-plussers.

 

”Je gaat naar buiten, maakt een praatje maar je komt toch weer terug hier. De voordeur gaat dicht en je ziet niemand meer.” (vrouw, 74 jaar)

 

“Je wordt eigenlijk opgesloten.” (man, 83 jaar)

 

Wanneer ik deze quotes teruglees dan vind ik het schrijnend om te zien dat ouderen hun eenzaamheid zo ervaren. Ik vind het dan ook erg belangrijk om iets te kunnen betekenen voor deze ouderen. Met de resultaten van dit onderzoek hebben professionals en vrijwilligers handvatten om het gesprek aan te gaan met ouderen. Hierdoor kunnen professionals eenzaamheid mogelijk in kaart brengen.

Gesprek is waardevol

Het praten over eenzaamheid is voor sommigen lastig, vanwege de ervaren schaamte en het taboe dat rondom het onderwerp heerst. Toch vindt niet iedereen het lastig. Er zijn ook ouderen die zich er makkelijk over uiten. Zij vonden het makkelijker om aan te geven wat wel of niet werkt wanneer je met ze in gesprek gaat over eenzaamheid. Ik heb ook gemerkt dat veel mensen geen idee hebben omdat ze simpelweg nooit hebben nagedacht over wat kan helpen.

Het gesprek aangaan met ouderen vind ik zelf heel waardevol. Ze dragen een lange geschiedenis met zich mee en zijn zich heel bewust van de dingen om hen heen. Als ik dan hoor dat hun kinderen en andere mensen in hun netwerk niet of nauwelijks langskomen, dan doet mij dit pijn. Ik wil graag mijn steentje bijdragen om ouderen te kunnen ondersteunen bij hun eenzaamheidsgevoelens.

Tot januari ben ik bezig met mijn laatste stage bij WoonincPlusVitalis. Ik zal hier een adviesrapport schrijven over de zorgservicekosten die een deel van de huurders betalen. Daarna heb ik mijn HBO-bachelor Toegepaste Gerontologie en ben ik beschikbaar voor diverse werkzaamheden op het gebied van wonen, welzijn, arbeid en zorg in combinatie met ouderen.

Meer info?

Voor meer informatie of vragen kunt u mij bereiken via pascallevdhoek@gmail.com

Lees ook