Eenzame studenten vinden school minder leuk

Mijn professionele leven laat zich met enige fantasie indelen in twee hoofdthema’s: eenzaamheid en het opleiden van studenten. Vanzelfsprekend verbind ik deze thema’s regelmatig met elkaar. Het is immers bekend dat eenzaamheid onder studenten (18-25 jaar) veelvuldig voorkomt1,2,3.

Studenten brengen een groot deel van de tijd door op de opleiding en met daaraan gerelateerde zaken. Daarom stel ik mezelf de vraag: ‘welke invloed heeft eenzaamheid eigenlijk op de ervaringen die studenten hebben op de opleiding? 

Een aantal Finse collega’s lijken met mijn vraag geworsteld te hebben, ware het niet dat zij zich richten op een iets jongere groep mensen, middelbare scholieren. In het artikel Associations between school liking, loneliness and social realtions among adolescents: Northern Finland Birth cohort 1986 study’4 beschrijven zij de resultaten van een onderzoek naar een cohort van 5817 Finse jongeren geboren in de provincies Oulu en Lapland. De data is verzameld in 2001-2002 toen de jongeren 15 en 16 jaar oud waren. De hoofdvraag van dit onderzoek was of eenzaamheid de beleving van school negatief beïnvloedt. 

Hoe leuk vinden de jongeren het op school?

Niet geheel verrassend vinden de jongeren school niet allemaal even leuk. Slechts zo’n 6% van de meisjes en 5% van de jongens geeft aan school erg leuk te vinden. Zo’n 35% van de meisjes en 44% van de jongens vindt school niet leuk of helemaal niet. Jongens vinden school minder leuk dan meisjes. Jongens geven ook vaker aan gepest te worden op school. Opmerkelijk genoeg geven jongeren die veel gepest worden op school vaker aan school leuk te vinden dan jongeren die niet veel gepest worden. De meeste jongens en meisjes (zo’n 85%) geven aan goed op te kunnen schieten met anderen. 

Eenzaamheid en andere oorzaken voor het niet leuk vinden van school

Meisjes geven vaker aan zich eenzaam of ernstig eenzaam te voelen (35%, respectievelijk 4%) dan jongens (17%, respectievelijk 2%). Dit kan op een verschil in eenzaamheid duiden, maar mogelijk zijn meisjes ook gewoon eerder bereid toe te geven dit gevoel te hebben. Meisjes die aangeven zich eenzaam te voelen, vinden school ook vaker minder leuk. Bij ernstige eenzaamheid is dit effect groter. Voor jongens speelt dit verband niet en is eenzaamheid geen voorspeller van ‘het leuk vinden op school’. 

Voor meisjes zijn ‘eenzaamheid’ en ‘het omgaan met verkeerde vrienden’ de voorspellers van het niet leuk vinden van school. Opmerkelijk is dat ‘angst om naar school te gaan’, ‘gepest worden’ en ‘het goed op kunnen schieten met anderen’ voor meisjes geen voorspellers zijn van het niet leuk vinden van school. Voor jongens zijn ‘angst om naar school te gaan’, ‘niet op kunnen schieten met andere jongeren’ en ‘het omgaan met verkeerde vrienden’ voorspellers voor het niet leuk vinden van school, terwijl ‘eenzaamheid’ en ‘gepest worden’ dit niet zijn. 

De manier van meten van eenzaamheid speelt mogelijk een rol. Eenzaamheid is gemeten middels een directe vraag, waarbij jongeren zelf de mate waarin zij zich eenzaam voelen moeten aangeven. Wanneer een ander meetinstrument was gebruikt, zouden de uitkomsten mogelijk anders zijn geweest.

Het belang van deze studie

Het is van belang dat scholieren het leuk hebben op hun school. Dit verhoogt zeer waarschijnlijk de kans op studiesucces en daarmee een succesvolle maatschappelijke carrière wanneer zij volwassen zijn. Uit dit onderzoek blijkt dat voor meisjes eenzaamheid het hebben van een plezierig gevoel op school in de weg staat. Eenzaamheid op jonge leeftijd beïnvloedt daarmee mogelijk hun latere leven op negatieve wijze. 

Het betreft hier een Finse studie. Bij het plaatsen van deze resultaten in een Nederlandse context is voorzichtigheid geboden. Dit onderzoek onderstreept het belang van eenzaamheid op jonge leeftijd en het uitvoeren van goed onderzoek naar eenzaamheid onder de doelgroep jongeren. 

Eric Schoenmakers, 30 maart 2016

Lees ook

Op basis van wetenschappelijk onderzoek bespreekt dr. Eric Schoenmakers maandelijks een aan eenzaamheid gerelateerd onderwerp. Schoenmakers promoveerde op het onderwerp ‘eenzaamheid’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is auteur van het boek Coping with Loneliness. Momenteel is Schoenmakers onder andere werkzaam als docent Toegepaste Gerontologie aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven.

Lees de andere blogs van Eric Schoenmakers 

Gebruikte literatuur

  1. GGD, CBS, RIVM. Nationaal kompas volksgezondheid. Geraadpleegd 11 maart 2016.
  2. Dykstra PA. Older adult loneliness: Myths and realities. European Journal of Ageing. 2009; 6: 91-100. 
  3. Perlman D. Age differences in loneliness: A meta-analysis. Vancouver: University of British Columbia (ERIC Document Reproduction Servia NO. ED326767), 1991. 
  4. Rönkä AR, Sunnari V, Rautio A, Koiranen M, Taanila A. Associations between school liking, loneliness and social realtions among adolescents: Northern Finland Birth cohort 1986 study. International Journal of Adolescence and Youth. 2016, 1-14.