Eenzaamheid bij gamers in World of Warcraft

Helpt een online game als World of Warcraft tegen eenzaamheid? Twee onderzoekers zien mogelijkheden.

Wellicht heb je jezelf nog nooit afgevraagd of World of Warcraft (WoW)-spelers meer of minder eenzaamheid ervaren wanneer zij zich in de echte wereld begeven of wanneer ze zich in de online wereld begeven. Dat had ik tot voor kort ook niet. Marcel Martončik en Ján Lokša wel en zij schreven daar onlangs een interessant artikel over1.

Tijdens lezingen krijg ik vaak de vraag of internetgebruik in de vorm van sociale media nu een positief of negatief effect heeft op eenzaamheid. De voorzichtige consensus hierover is dat het niet het online netwerk is dat van belang is, maar het offline netwerk. Het aantal online uren of contacten is niet van belang, het gaat om de contacten die we in het echte leven hebben. (Eerder schreef ik daar dit blog over.) De wereld van online games is echter iets heel anders dan het gebruik van sociale media. 

WoW en MMORPGs

In de wereld van de online games of zogenaamde ‘MMORPGs’ (Massively Multiplayer Online Role Playing Games), waarvan WoW er een is, speel je een karakter in een vreemde wereld. Je maakt deel uit van een gemeenschap en samen met die gemeenschap werk je aan doelen of ‘quests’. De Amerikaanse onderzoeker Yee2 omschrijft MMORPGs als “plaatsen waar mensen verliefd worden, trouwen, bestuurders kiezen, poëziebijeenkomsten bezoeken, farmaceutische bedrijven beginnen en zelfs genocide plegen”. Kortom, deze online wereld lijkt heel sterk op de ‘echte’ wereld. 

Bij MMORPGs ligt voor veel spelers de focus niet op het spel zelf, maar op het vormen van vriendschappen. Veel mensen gebruiken MMORPGs om invulling te geven aan behoeften die ze in de echte wereld niet vervuld krijgen. Eerdere onderzoeken tonen aan dat de vriendschappen die in MMORPGs ontstaan sterk en belangrijk zijn voor de spelers. MMORPGs faciliteren vriendschappen door samenwerking in gildes te stimuleren. 

Eenzaamheid en MMORPGs

De Slowaakse onderzoekers Martončik en Lokša veronderstelden dat MMORPGs spelers zich online minder eenzaam voelen dan offline en zagen dit bevestigd in hun studie onder 161 WoW-spelers (waarvan 19 vrouwen). Deel uitmaken van een gilde, spelen met mensen die je offline ook kent en vaker met elkaar communiceren (met elkaar praten via internet), hebben een positief effect op eenzaamheid. De hoeveelheid tijd die iemand besteedt aan gamen heeft geen effect op iemands eenzaamheid. Martončik en Lokša concluderen dat WoW een zeer sociale omgeving is, welke samenwerking, communicatie en vriendschap stimuleert en daarmee eenzaamheid (online) bestrijdt. 

De verklaring die Martončik en Lokša geven voor de positieve effecten van MMOPRGs op eenzaamheid, ligt voor de hand. In WoW komen spelers mensen tegen met gelijke interesses en ervaringen. Bovendien biedt de online wereld een zekere afstand tot anderen, hetgeen mensen die sociaal wat angstig zijn de gelegenheid biedt om toch deel uit te maken van een groter geheel.

MMORPGs: goed of slecht tegen eenzaamheid?

Ik vind dit een interessante studie, omdat ik me afvraag wat ik hier nu van moet vinden. Zijn MMORPGs nu goed omdat ze eenzaamheid verminderen, of niet, omdat ze mensen isoleren van de ‘echte’ wereld. Martončik en Lokša vragen zich hetzelfde af. Zij stellen voor om de wereld niet zo zwart-wit te zien. MMORPGs hebben hun slechte kanten. Mensen die teveel tijd in een online wereld doorbrengen, zijn niet in staat om in de echte wereld goed te functioneren. Zij vertonen vluchtgedrag, wat hen niets oplevert. MMORPGs kunnen echter ook gezien worden als een interventie. In een veilige omgeving leren mensen die daar moeite mee hebben vriendschappen maken, samenwerken en sociale vaardigheden. Deze kunnen ze vervolgens in de echte wereld toepassen.

Zelf ben ik nog niet overtuigd. Martončik en Lokša hebben een goed punt dat mensen via MMORPGs zich op een veilige manier vaardigheden aan ‘kunnen’ leren, die ze vervolgens in de echte wereld ‘kunnen’ gebruiken. Ik vraag me echter af of het bij ‘kunnen’ blijft of dat er daadwerkelijk een gedragsverandering plaatsvindt. In mijn persoonlijke beleving hebben mensen assistentie nodig om deze stap te maken.

Eric Schoenmakers, 14 juli 2016

Op basis van wetenschappelijk onderzoek bespreekt dr. Eric Schoenmakers maandelijks een aan eenzaamheid gerelateerd onderwerp. Schoenmakers promoveerde in oktober 2013 op het onderwerp ‘eenzaamheid’ aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Hij is auteur van het boek Coping with Loneliness. Momenteel is Schoenmakers onder andere werkzaam als docent Toegepaste Gerontologie aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven.

Lees meer blogs van Eric Schoenmakers

Gebruikte literatuur

  1. Martončik M, Lokša J. Do World of Warcraft (MMORPG) players experience less loneliness and anxiety in online world (virtual environment) than in real world (offline)? Computers in human Behavior. 2016; 56: 127-134.

  2. Yee N. The demographics, motivations and derived experiences of users of massively-multiuser online graphical environments. Teleoperators and Virutal Environments. 2006; 15: 309-329.