Bevlogen vrijwilligster brengt ouderentrefpunt in Den Bosch tot leven

Jarenlang werd ouderentrefpunt ’t Meijerke slechts beperkt benut. Op donderdagochtend dronken bewoners van de seniorenflat er koffie, dat was het zo’n beetje. Tot in 2010 vrijwilligster Jetty Lobregt binnenstapte. Lobregt blies nieuw leven in de ontmoetingsplek, aan de rand van de binnenstad van Den Bosch, in een buurt met veel ouderen. Met allerlei activiteiten en de nodige creativiteit wist ze de bezoekers te activeren. 

Het was de toenmalige gebiedsconsulent van woningcorporatie Zayaz, Berna Deiman, die Jetty Lobregt vroeg het trefpunt als vrijwilligster onder haar hoede te nemen. “We wisten uit onderzoek dat veel van onze oudere wijkbewoners in een isolement verkeren. Dan kom je op de vraag: wat kunnen ontmoetingsplekken hieraan veranderen? ’t Meijerke werd toen één ochtend per week gebruikt door een groepje uit Walstede om er samen koffie te drinken en tweewekelijks was er een kaartavond van mensen buiten de flat. Maar het streven was om de activiteiten uit te breiden en om de plek een buurtfunctie te geven. Wanneer dat niet gebeurde, dreigde Zayaz met sluiting.”

High tea

Lobregt had niet alleen 22 jaar ervaring in het maatschappelijk werk, maar ook met het van de grond af opbouwen van een buurtservicepunt voor vitale ouderen. Toen Lobregt een kijkje nam in ’t Meijerke, stond voor haar vast dat die plek behouden moest blijven voor de buurt. Kleinschalig en dichtbij. “Vanuit mijn professionele achtergrond en ervaring durfde ik de uitdaging aan om er aan de slag te gaan. Ik houd van pionieren en heb, doordat ik ben opgegroeid bij mijn grootouders, een speciale drive om te werken met oudere senioren.”

De 58-jarige vrijwilligster kwam meteen met een frisse insteek en organiseerde een open middag met een high tea, levende muziek en het spel Bossche Memory. Dat sloeg aan. Lobregt: “Het liep hier helemaal vol. Vaste en oud-bezoekers van de donderdagochtend-koffie, naast anderen uit de buurt. Ze vonden het geweldig.” Zo’n twintig ouderen uit Walstede én ook uit andere seniorenflats in de buurt bleven daarna op de donderdagochtend komen.

Over ’t Meijerke

  • De plek ligt op de begane grond van Walstede, een seniorenflat uit 1975 met 56 woningen met zorgfaciliteiten, op een pleintje tegenover woonzorgcentrum Nieuwehagen.
  • Walstede is eigendom van woningcorporatie Zayaz, die ’t Meijerke als openbare ruimte beschikbaar stelt aan de buurt.
  • ’t Meijerke bestaat uit twee naast elkaar gelegen ruimtes van resp. 28 en 24,5 m2, gescheiden door een half-open wand, voorzien van een keukenblok en een aangepast toilet.
  • De ontmoetingsruimte is dinsdag van 14.00 tot 16.30 uur en donderdag van 9.30 tot 12.00 uur in gebruik. Van tijd tot tijd met een uitloop naar de middag of een andere dag.
  • ’t Meijerke krijgt jaarlijks 500 euro uit de BIG-regeling (bewonersinitiatiefgeld) van de gemeente Den Bosch, telkens op aanvraag.
  • In 2013 viel ’t Meijerke in de prijzen (2500 euro) in het kader van het gemeentelijke initiatief Beste Vrijwilligersidee van Den Bosch.

Bijzondere groep

Ruim vier jaar later tref ik op de koffieochtend acht vrouwen aan, twee zijn er ziek. De groep uit 2010 is vooral wegens sterfgevallen geslonken. Afgelopen jaar overleden zelfs vier deelnemers, waaronder een 98-jarige. Maar onlangs waren er ook vier nieuwe aanmeldingen. Alle vrouwen zijn alleenstaand, de oudste is 88. Eén vrouw is “behoorlijk dementerend”. Het is volgens Lobregt echt anders werken met deze groep dan met jongere senioren. “Dit zijn mensen in ‘de vierde levensfase’, hierna is er niets meer. Ze worden zieker, komen in een kamertje in een verzorgingshuis terecht en gaan dood.”

Lobregt legt uit waarom ze met een bijzondere groep werkt. “Het is moeilijk om het voor hen weer leuk te maken. De meerderheid van deze groep is depressief en eenzaam, er gaat weinig initiatief van uit.” Dat heeft met hun achtergrond te maken, legt Lobregt uit: “Dit is een generatie voor wie het gezin centraal stond, die nooit gewerkt heeft, die niet voor zichzelf hoefde op te komen. Deze vrouwen kwamen hun wijk niet uit, hun vriendinnen woonden in de buurt. Nu zijn ze hun man verloren en hun kinderen wonen ver weg of hebben het druk met hun eigen leven. Ze wonen niet meer in hun vertrouwde buurt, zijn op zichzelf aangewezen, hebben weinig zelfvertrouwen en voelen zich ook fysiek onzeker.”

Handgeschreven uitnodiging per post

‘t Meijerke van Lobregt biedt de vrouwen meer dan vroeger gezelligheid en huiselijkheid. Niet alleen door de ontmoeting, de bloeiende plantjes op tafel en de vrolijke versieringen met de feestdagen en carnaval. Ook door de activiteiten die rond het koffiedrinken worden georganiseerd. Met sinterklaas is er voor iedereen een cadeautje mét gedicht. Op bingodagen, vier keer per jaar, of bij speciale gelegenheden zoals mijn bezoek, is er een lunch met zelfgemaakte soep en broodjes. Als er iets speciaals op het programma staat, stuurt Lobregt een handgeschreven uitnodiging. Een vrouw aan tafel diept er zichtbaar verguld een op uit haar handtasje. Lobregt: “Deze generatie ontvangt bijna nooit meer brievenpost. En e-mail kennen ze niet.”

Wie uit Lobregts omvangrijke netwerk – of daarbuiten – ook maar iets kan betekenen voor de vrouwen, wordt naar binnengehaald. Van een sinterklaas tot een accordeoniste voor begeleiding van de maandelijkse liederentafel tot een vrouw die in de wintermaanden voorleest uit Bomans tot een onderzoeker van bijnamen. “Ik vind het keileuk iets te bedenken. En dat hoeft niet veel te kosten.” Zo kreeg ze het voor elkaar dat de vrouwen gratis naar een theatervoorstelling konden, als tegenprestatie voor haar bijdrage aan die productie. “’t Meijerke zit altijd in mijn hoofd.”

Breimiddagen

Maar de vrouwen zijn ook zelf actief bezig. Sinds anderhalf jaar zitten ze op dinsdagmiddag in ’t Meijerke te breien. Lobregt: “Ik heb creatieve handen en maak al jaren uit liefhebberij kostuums voor grote amateurtheatergroepen. Toen dacht ik: zouden deze vrouwen niet ook nog mooie dingen kunnen maken? Zo kwam ik op breien, dat is iets wat iedereen van die generatie vroeger heeft geleerd.”

Het merendeel van de groep doet mee. “Van een paar had ik nooit gedacht dat ik ze aan de gang zou krijgen. Maar het lukte, als je ze maar de ruimte geeft het op hun manier te doen. Ze ontdekken dan: goh, dat kan ik ook.” De gebreide, kleurige lapjes worden aan elkaar gezet tot wollen dekens en verkocht voor een goed doel. Inmiddels breien de vrouwen ook in opdracht. Het breien geeft hun het gevoel weer zinvol bezig te zijn en het is goed voor hun eigenwaarde.

Zelfredzaamheid

Lobregt stimuleert zelfredzaamheid. Zo regelde ze via de huismeester van Zayaz dat behalve zijzelf ook een van de vrouwen de sleutel van het pand kreeg. “Ze moeten ook komen als ik er niet ben.” De vrouwen wassen af of iemand pakt eens de stofzuiger. Ook als het gaat om dingen regelen, is Lobregt bepaald niet van plan te pamperen. “Ik vind dat ze dat zo lang mogelijk zelf moeten doen, evenals voor zichzelf opkomen. Dan zeg ik: en nú ga je de woningbouwvereniging bellen.”

Wat Lobregt wél doet is ingaan op de actualiteit, vooral op de bezuinigingen in de zorg. “Ik volg de politiek en ken de welzijnswereld. Daardoor kan ik de veranderingen die eraan komen, vertalen naar de dames. Ik leg uit, zeg waar ze op moeten letten. Zo neem ik een beetje hun angsten weg.” Onderling letten de vrouwen goed op elkaar. Komt iemand niet opdagen, dan gaat een ander kijken. Na afloop van het samenzijn brengen de vrouwen elkaar naar huis.

Persoonlijke verhalen

Met de jaren maken de vrouwen ook op emotioneel niveau echt contact. “Deze generatie vrouwen is niet gewend om iets emotioneels van zichzelf te laten zien: je houdt de vuile was binnen, over verdriet praat je niet”, zegt Lobregt. Ze weet dat er wel een heleboel speelt, zelfs in dit kleine groepje. Heel langzaam, sinds het laatste jaar, komen de verhalen hierover los. “Dan gaat het over wat ze vroeger hebben meegemaakt, over dat het met hun kinderen niet zo goed gaat of dat ze veel relatieproblemen hebben gehad met hun man. Iedereen luistert dan stil.”

Ze vervolgt: “Zulke persoonlijke verhalen hoor je vooral als je samen bezig bent, zoals met handwerken. En er is altijd een aanleiding, bijvoorbeeld iets op tv of in de krant. Via creatieve activiteiten ga je mensen van een andere kant zien. Dan komen de verhalen, soms verdriet. Ze voelen zich dan zó veilig. Die momenten wil ik koesteren.”

Weer vrolijk

Opdrachtgever Zayaz heeft alle waardering voor wat Lobregt in ’t Meijerke voor elkaar heeft gekregen om ouderen uit hun isolement te halen, zegt de huidige wijkconsulent Giovara Gibbes. “De verkenning onder de maatschappelijke partners om krachten te bundelen voor verdere invulling van ’t Meijerke staat echter nog in de kinderschoenen. Maar het past in onze maatschappelijke opgave dat deze ontmoetingsplaats voor de buurt blijft bestaan.” Dat ’t Meijerke de afgelopen periode een flinke opknapbeurt heeft gekregen en sinds kort het predicaat ’Huiskamer van de Buurt’ én een eigen logo heeft, is in lijn met die doelstelling.

Ik hoor aan de levendige tafel hoezeer de groep gehecht is aan de ontmoetingsplek. Twee vrouwen hebben hun dochters bij zich. Een van hen, overgekomen uit Noord-Holland: “Het ging niet goed met mijn moeder. Ze had nergens meer zin in. Sinds ze weer breit, is ze helemaal opgeleefd. Ze is weer vrolijk en trots op zichzelf en heeft thuis weer een handwerkkastje met d’r breispullen ingericht.” Lobregt is er blij mee: “De vrouwen vinden het zó fijn om hier te komen, dat ze elke keer al een kwartier voor aanvang voor de deur staan.”

Nawoord

Het verhaal over ’t Meijerke laat zien hoe een kleinschalige ontmoetingsplek dicht bij huis van onschatbare waarde kan zijn voor vereenzaamde ouderen in de vierde levensfase. In de aanpak van Jetty Lobregt zien we een combinatie van elementen die voor dit succes zorgt, waarbij goed wordt aangesloten bij wat voor juist déze groep belangrijk is. De vrouwen hebben het gezellig met elkaar, doen leuke dingen samen, delen lief en leed, worden geprikkeld tot zelfredzaamheid. Echter, een ontmoetingsplek die slechts gedragen wordt door één persoon is kwetsbaar. De continuïteit van ’t Meijerke hangt daarom mede af van hoe Woningcorporatie Zayaz hierop inspeelt.

Carin Giesen, januari 2015

Foto's met dank aan t Meijerke.